Het ene moment ligt je kat lekker weg te dromen in de vensterbank, het volgende moment rolt hij over de grond, likt aan een speeltje of sprint door de kamer met de zoomies. Kattenkruid en valeriaan zijn kruiden die zulke gedragingen kunnen stimuleren. Maar waar komt dat gedrag vandaan? En waarom reageren sommige katten juist sterker op valeriaan dan op kattenkruid, of andersom? In dit artikel lees je precies wat kattenkruid en valeriaan zijn, hoe en waarom katten erop reageren en hoe je deze kruiden veilig en effectief kunt inzetten als verrijking, ontspanning of afleiding. Zo haal je het maximale uit deze natuurlijke prikkels voor jouw kat.
Wat is kattenkruid?
Kattenkruid (Nepeta Cataria), ook wel catnip genoemd, behoort tot de muntfamilie en bevat een opvallend werkzame stof genaamd nepetalacton. Een moeilijk woord voor iets wat we kunnen omschrijven als een afrodisiacum voor katten, oftewel een lustopwekker. Het stimuleert hun reukreceptoren en uit meerdere gedragsstudies blijkt dat nepetalacton bepaalde plekken in het kattenbrein activeert die verantwoordelijk zijn voor plezier en sociaal gedrag.
Beginnen die radars in jouw brein nu ook harder te draaien? Hey, zo’n ‘katfrodisiacum’ klinkt eigenlijk zo gek nog niet! Het effect van kattenkruid bij mensen is weinig onderzocht, dus hieruit kunnen we geen harde conclusies trekken. Catnip wordt vooral gezien als een traditioneel kruid en niet iets waar je ‘high’ van wordt.
Waarschijnlijk heb je thuis een hele voorraad aan speeltjes voor jouw kat, waaronder een speelgoedmuisje met kattenkruid en/of valeriaan erin verwerkt. Typische gedragingen van katten die catnip krijgen, zijn onder anderen:
- Rollen en wrijven over de grond
- Kopjes geven en likken aan het speeltje met de catnip
- Kwijlen
- Speels gedrag vertonen
- Heel ontspannen worden
- Hyperactief worden
- Euforisch lijken
Het effect van kattenkruid is meestal kort en duurt ongeveer 5-15 minuten. Daarnaast reageert ook niet elke kat er zo heftig op, maar het grootste gedeelte wel. Zo’n 60 á 70% van de volwassen katten vertonen een duidelijke reactie en slepen hun speelgoedmuis door de woonkamer alsof het hun heiligste bezit is.
Hoe gebruik je kattenkruid?
Kattenkruid en valeriaan worden het meest gebruikt in speeltjes, vooral in de welbekende speelgoedmuisjes, kussentjes of buideltjes die ermee gevuld zijn. Je kunt het kruid ook los aanbieden, bijvoorbeeld op een speelplek, een krabpaal of op krabkarton. Daarnaast gebruiken veel katteneigenaren catnip om nieuwe plekken aantrekkelijker te maken, zoals een slaapmand, reismand of een voor de kat onbekende ruimte.
Bij Kattenoppas Nederland hebben we zelfs een eigen Fashion Feline in het team. Onze kattenoppas Pascal van PasciDesign maakt voor ons unieke, handgemaakte speelgoed muizen van reststoffen van haar werk als kledingmaker. Een uniek product én zero waste.
Ben je nog op zoek naar een origineel cadeau voor je kat en wil je zo’n exclusief speelgoed muisje in huis halen? Bestel hem hier!
Naast de klassieke speeltjes kun je kattenkruid ook in kleine buideltjes kopen. Deze worden veel gebruikt door kattentrimmers als afleiding en ontspanning. Bekijk hier een video van Kattentrimster Natasja waar ze catnip én valeriaan gebruikt tijdens de trimbeurt.
Wat is valeriaan?
Valeriaan (Valeriana Officinalis) staat bekend om de kalmerende werking bij slapeloosheid of nervositeit bij mensen, maar bij katten kan juist precies het tegenovergestelde gebeuren! Net als bij kattenkruid het geval kan zijn, komt er vaak een speels of energiek gedrag tot uiting.
De geur van valeriaanwortel bevat onder andere actinidine; een stof die qua werking vergelijkbaar is met de nepetalacton van het kattenkruid. Niet elke kat reageert erop, maar onderzoek toont aan dat juist katten die niet gevoelig zijn voor kattenkruid soms wél reageren op valeriaan.
Typische gedragingen van katten die valeriaan krijgen, zijn onder anderen:
- Vaak intenser en ruiger gedrag dan catnip
- Rollen en wrijven over de vloer
- Likken of kauwen aan het speeltje
- Fel speels gedrag en prikkelbaarder
- Kwijlen komt bij sommige katten voor
Deze opvallende gedragingen roepen natuurlijk de vraag op waarom katten überhaupt zo reageren op kattenkruid of valeriaan.
Waarom reageert een kat op kattenkruid of valeriaan?
Je hebt misschien weleens gehoord van feromonen. Dit zijn stofjes die worden afgegeven door zowel mensen als dieren in bepaalde situaties om met elkaar te communiceren; een soort chemische geheimtaal. Uit onderzoek blijkt dat als katten in aanraking komen met catnip of valeriaan, dat er bepaalde gebieden in het kattenbrein worden geactiveerd waardoor ze opeens socialer worden of de woonkamer doorscheuren met dat speelgoedmuisje.
Voor katten die binnen leven, kan dit een vorm van verrijking zijn. Geurprikkels en interactief spel zorgen voor mentale stimulatie, speel/jaag gedrag en stressvermindering. Je kunt het speeltje gevuld met valeriaan of kattenkruid dus prima een paar keer per week gebruiken als afwisseling in speelmomenten.
Kattenkruid of valeriaan: welke zal ik geven aan mijn kat?
Dit ligt helemaal aan de voorkeur van jouw kat! Sommige katten reageren alleen op kattenkruid, andere juist alleen op valeriaan, weer andere op beide. Een combinatie in een speeltje vergroot de kans dat je kat het leuk vindt. Het kan een mooie manier zijn om de omgeving voor katten die binnen leven interessanter te maken.
Ook in situaties waarin een kat nieuwe prikkels of spanning ervaart, zoals bij een nieuwe kat in huis, een verhuizing, een logeerpartij of angstige katten, kan het kruid helpen om de situatie aangenamer en minder beangstigend te maken.
Test gerust beide producten bij jouw kat. Begin met kleine hoeveelheden en houd zijn reactie goed in de gaten. Zo ontdek je welk kruid het beste past bij jouw kat.
Valeriaan en kattenkruid bewaren
De kans is groot dat het buideltje of speelmuisje van jouw kat de hele dag in een hoekje van de kamer ligt, of in zijn mand met andere speeltjes. Toch is het advies om de muis in een luchtdichte zak te bewaren op een donkere plek. De geur kan namelijk het gedrag van jouw kat bepalen. Als de geur verdwijnt, neemt ook de aantrekkingskracht af.
Merk je dat jouw kat minder interesse heeft gekregen in het speeltje? Vervang dan de valeriaan of het kattenkruid, zodat jouw kat er zo lang mogelijk plezier van kan hebben!
Valeriaan en kattenkruid: wat je niet moet doen
Hoewel kattenkruid en valeriaan veilig zijn voor jouw kat in normale hoeveelheden, is het raadzaam om op een paar punten te letten:
- Niet te vaak gebruiken: Dagelijks overprikkelen heeft geen meerwaarde; af en toe gebruiken maakt het effect leuker.
- Grote stukken verse valeriaanwortel: Geef dit niet. Dit heeft een sterke geur voor katten en kan soms maag-darm irritatie veroorzaken bij inname.
- Oude kruiden met muffe geur: Niet per se gevaarlijk, maar werkt simpelweg niet goed meer.
- Etherische oliën: Gebruik nooit etherische oliën voor katten. Deze kunnen te geconcentreerd zijn, schadelijk zijn bij inslikken of huidirritatie veroorzaken.
Door deze punten in gedachten te houden, zorg je ervoor dat kattenkruid en/of valeriaan een fijne, veilige en positieve ervaring blijven voor jouw kat.
Kattenkruid en valeriaan: simpele verrijking voor je kat
Kattenkruid en valeriaan zijn simpele maar effectieve manieren om jouw kat extra verrijking en speelplezier te geven. Niet elke kat reageert hetzelfde, dus probeer beide kruiden uit en kijk waar jouw kat het meest enthousiast van wordt. Gebruik ze met mate, bewaar de speeltjes goed en vervang de kruiden wanneer de geur afneemt. Zo blijft het effect leuk en veilig.
Toe aan een nieuw speeltje?
Ontdek onze unieke, handgemaakte speelgoed muizen van PasciDesign. Stuk voor stuk anders, hartstikke duurzaam en gevuld met hoogwaardig kattenkruid en valeriaan – onweerstaanbaar voor katten. Bestel ze hier!
Liefs,
Team Kattenoppas Nederland
https://doi.org/10.1186/s12917-017-0987-6 BioMed Central
Hart, B. L. & Leedy, M. G. (1985). Analysis of the catnip reaction: Mediation by olfactory system, not vomeronasal organ. Behavioural & Neural Biology 44:38-46.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/3834921/ PubMed
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0163104785911513 sciencedirect.com
Todd, N. B. (1962). Inheritance of the catnip response in domestic cats. Journal of Heredity, 53, 54-56.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/13921504/ PubMed
Amat, M. et al. (2016). Stress in owned cats: behavioural changes and welfare implications. Journal of Feline Medicine & Surgery, 18(8):577-586.
https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/1098612X15590867 journals.sagepub.com
https://www.fecava.org/cats/environmental-enrichment-for-indoor-cats/
https://www.aspca.org/pet-care/aspca-poison-control/toxic-and-non-toxic-plants
https://bmcbiol.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12915-022-01369-1
Lilian Rippl
Lilian is oprichtster van Kattenoppas Nederland, dat zij in 2007 startte tijdens haar werk als dierenartsassistente. Buiten de schoolvakanties werkt zij 24/7 in de bossen van Normandië als vrijwilliger voor een Franse stichting die verwaarloosde en wilde katten opvangt en socialiseert. Daarnaast is Lilian mantelzorger voor de eigenaar van de stichting en verzorgt zij tussendoor de binnenkomende aanvragen voor kattenoppas aan huis en alle katministratie. Tijdens de schoolvakanties werkt zij fulltime als kattenoppas in Haarlem.
